Belangrijkste element van het wetsontwerp BIBOB is dat bestuursorganen een wettelijke grondslag krijgen voor het weigeren of intrekken van vergunningen en subsidies dan wel het niet gunnen van overheidsopdrachten, indien er ernstig gevaar bestaat dat hiermee criminele activiteiten worden gefaciliteerd. Om bestuursorganen van relevante informatie hiervoor te voorzien, is er een landelijk Bureau BIBOB ondergebracht bij het ministerie van justitie.

Uit de praktijk, zoals in Amsterdam, is gebleken dat de huidige regelgeving onvoldoende is toegesneden op de wens van het openbaar bestuur zich weerbaar te kunnen opstellen tegen criminele organisaties en activiteiten. Eveneens is in het rapport van de parlementaire Enquêtecommissie Opsporingsmethoden vastgesteld dat verschillende economische sectoren kwetsbaar zijn voor zowel (georganiseerde) criminaliteit als ook organisatiecriminaliteit, met grote financiële schade voor de overheid en het bedrijfsleven.

In het wetsontwerp staat het evenwicht tussen de aantasting van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van de bestuurlijke integriteit centraal. Bij de inrichting van het instrumentarium is hieraan nadrukkelijk aandacht besteed. Enerzijds wordt de privacy zoveel mogelijk beschermd door de screening door een landelijk bureau te laten uitvoeren, anderzijds behouden de bestuursorganen zelf de bevoegdheid het instrumentarium te gebruiken, advies te vragen en dit zelfs naast zich neer te leggen. Verder is het belangrijk dat het BIBOB-instrumentarium binnen een bredere bestuurlijke aanpak van criminaliteit wordt geplaatst, om de subsidiariteit en proportionaliteit te waarborgen.

Het bureau BIBOB zal de gegevens die het voor zijn onderzoek nodig heeft, onder meer kunnen putten uit persoonsregistraties van politie, justitie, belastingdienst en bijzondere opsporingsdiensten en uit de registers van de Kamers van Koophandel en uit het systeem Vennoot van het ministerie van Justitie. Belangrijk element van de screening is dat het ook zakelijke relaties van de aanvrager betreft, om zo versluieringsconstructies bloot te kunnen leggen. Vooralsnog zal de adviserende taak van het bureau BIBOB zich beperken tot aanbestedingen op het terrein van de bouwnijverheid, milieu en ICT en tot vergunningverlening op het gebied van de horeca, de prostitutie- en escortbranche coffee- en smartshops, transport, milieu, bouw, opiumverloven en woningcorporaties.

Als daar aanleiding voor is, kan ook iedere subsidieregeling aangewezen worden.

Naast de adviestaak zal het Bureau de bestuursorganen begeleiden bij een juiste toepassing. Hiervoor zullen de gebruikelijke middelen, zoals een helpdesk, worden ingezet.

Gezien het ingrijpende karakter van de wet, is voorzien in een breed opgezette begeleidingscommissie en in een evaluatie reeds na drie jaar. Het WODC zal de ontwikkelingen tijdens deze drie jaar monitoren.

De wet zal naar verwachting 1 september in werking treden. Tegelijkertijd met de wet zal het Besluit BIBOB van kracht worden.

Bron: MinBZK