Het Nederlandse ministerie van Justitie vindt dat overdreven. Nederland doet al van alles en minister Donner gaat dat na de vakantie uitleggen in Berlijn. En zo preekt iedereen voor zijn eigen parochie. Want wat horen we vandaag de dag nog van de Frans-Nederlandse drugsoorlog van 1995? Niets, terwijl de snuifdozen nog steeds vrolijk zwaaien als ze de grensovergang Hazeldonk passeren.

Otto Schily trok ferm van leer in het tv-programma Report München van de Beierse omroep. En omdat alle regionale omroepen samen het eerste Duitse net vormen, kon iedereen via de ARD zien hoe Nederland werd gekapitteld.

Het was niet voor het eerst. Al in maart schreef Schily een brief op poten naar zijn Nederlandse collega op Justitie, Piet-Hein Donner. Die moest wat doen aan de lakse drugscontroles op Schiphol. Bijna alle XTC-pillen in Duitsland komen uit Nederland, stelt het Bundeskriminalamt. En wat betreft de CDU/CSU mogen douane en bewaking aan de grens zó weer terug.

Het schrijven van Schily aan Donner was een 'blauwe brief', zegt drugswoordvoerder Wim Kok (geen naamgrap!) van Justitie. De brief is persoonlijk en niet openbaar, ook niet via de WOB.

Toch werd het bestaan van dat epistel begin juni gemeld door het conservatieve Duitse dagblad Die Welt. Peter Scherer, de Nederland-man van die krant, fulmineert al jaren tegen wat hij als een genarcotiseerde buurstaat ziet. Nederland is in zijn ogen 'het logistieke bruggenhoofd' van snuivend, slikkend en spuitend Europa, schreef hij in 1999. En een jaar later heette het 'Drogenparadies der Niederlande', 'drugsparadijs Nederland'.

Ook nu was het weer van dik hout zaagt men planken. Volgens Die Welt kunnen bolletjesslikkers gewoon doorlopen op Amsterdam Airport, als ze een Nederlands paspoort hebben; veel coke vanuit de Antillen wordt zo hartelijk welkom geheten, maximaal 60 ton per jaar, begrootte het Gemini-onderzoek - op basis van gegevens van de marechaussee, dat in mei uitlekte. Voor de andere koeriers geldt vaak dat ze alsnog worden heengezonden omdat het cellentekort de pakkans statistisch overtreft.

Roodgroen nu ook boos

Conservatieve Duitsers hebben al langer commentaar op het Nederlandse drugsbeleid. Opvallend is dat de import van vooral pretpillen ook de rood-groene regering van SPD en Bündnis 90/Die Grünen begint te irriteren.

Schily, ooit advocaat van in hasjwolken gehulde wereldverbeteraars, praatte al enkele keren met Donner. In mei bilateraal en in juni in de coulissen van een bijeenkomst van Europese ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie in Brussel.

Donner belooft wel actief drugsbeleid, maar meer dan meer cellen of meer mensen in een cel zit er voorlopig niet in. Er zijn plannen voor een hardere aanpak met meer aanhoudingen en vervolging, maar er is geen geld en geen capaciteit.

Drugswoordvoerder Kok van Justitie wees in de Volkskrant op de speciale rechtbank voor bolletjesslikkers op Schiphol, de scans op de Antillen en de 90 man sterke XTC-brigade. Voor de methode die PvdA-kamerlid Wolfsen in NRC Handelsblad aanprees - oppakken, vastzetten en uitzetten van drugskoeriers die worden betrapt op Schiphol, maar hen niet berechten - voelt Justitie niets.

Het meeste buitenland ervaart de Nederlandse 'laksheid' als onbegrijpelijk. Ervan weten en er niets aan doen, dat snapt geen Duitser. Net zoals de Hollandse koeriers zelf veel minder naiëf zijn dan hun tegenvoeters uit Zuid-Amerika.

Nu al ondergesneeuwd lijkt XTC over de grens, een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum, dat medio mei uitkwam. Het centrum ging de gangen na van de 228 Nederlandse drugskoeriers die momenteel in buitenlandse gevangenissen zitten. In Amerikaanse en Duitse cellen werden ze zelfs geïnterviewd.

Wat bleek? In alle gevallen namen de koeriers bewust het risico, met gemakkelijk geld verdienen als motief en schulden of verslaving als achtergrond. De zeven Nederlandse koeriers in de Düsseldorfse gevangenis waren wel verbaasd: ze werden er als echte misdadigers beschouwd. En dat voor een simpel pakketdienstje.

Becksteins woede

De Duitse kritiek houdt aan. De CDU en vooral haar Beierse zusterpartij, CSU, uiten al jarenlang heftige boosheid over de slappe Nederlandse knieën. Koploper en stayer op dit gebied is Günter Beckstein, minister van Binnenlandse Zaken in die deelstaat. Beckstein is een politiek zwaargewicht die nu premier van het land van 'Lapptop und Lederhosen' was geweest als zijn baas Stoiber de Duitse verkiezingen van september 2002 had gewonnen.

Begin juni zei Beckstein dat de lakse of afwezige controle op drugs op Schiphol betekent dat Nederland 'praktisch gecapituleerd' heeft voor de verslaving en de internationale maffia.

Er werden in 2002 wel 2300 drugskoeriers aangehouden, maar dat is maar een fractie van het werkelijke aantal, zei Beckstein. Per jaar komen naar schatting ongeveer 20.000 drugskoeriers via Schiphol Nederland binnen. Aan de 440 kilometer lange Nederlands-Duitse grens werden vorig jaar bijna twee miljoen XTC-pillen onderschept; dat is drie keer zoveel als drie jaar geleden, weet het Zollkriminalamt.

Beckstein houdt Nederland verantwoordelijk voor 'drugsellende en dood in Duitsland', zei hij november vorig jaar in Bild am Sonntag. Als Nederland het 'volstrekt onverantwoordelijke drugsbeleid' niet aanpast, moet de Duitse regering Den Haag vanuit Berlijn daartoe dwingen. En anders moeten 'in het uiterste geval' de grenscontroles tussen beide landen maar hervat worden, ondanks Schengen en EU.

De Beierse bewindsman verwoordde zijn woede in september 2002 al in de Volkskrant. Drugscriminaliteit is volgens hem een sleutelcriminaliteit. ,,Wie criminaliteit wil bestrijden en drugs in zijn eigen land toelaat, heeft al verloren. Drugs en verwaarlozing gaan op de hele wereld hand in hand.''

Cannabis (il)legaal

Beckstein heeft enig recht van spreken; de 'Null Toleranz' die al jaren in München regeert, leverde minder criminaliteit en drugsoverlast op en de Beierse hoofdstad kan zich zelfs beroemen op flankerend beleid, want voor opvang van verslaafden en preventie wordt ook gezorgd.

Beckstein vindt dat de Nederlandse weekhartigheid op de Europese agenda moet. Maar juist het drugsbeleid is in de Europese Unie nog verre van geharmoniseerd. In Nederland is dertig gram cannabis voor eigen gebruik toegestaan en worden 'coffeeshops' gedoogd. In Duitsland is de wetgeving nog strak tegen, al wordt er her en der gedoogd en denken vooral westelijke deelstaten over legalisatie van cannabis.

Voorstander is natuurlijk Joe Wein van de Kannabis Legal-beweging. Hij stelt op zijn website dat het strenge Duitse beleid helemaal niet helpt, ook niet in Beckstein-land. In de jaren 1991-98 vielen er in Beieren met 12 miljoen inwoners al bijna vijf keer zoveel drugsdoden als in Nederland met 16 miljoen: 1869 tegen 507.

En vooral als het om jonge tieners gaat, ligt het gebruik van soft drugs in Beieren percentueel een stuk hoger dan in het verdorven Nederland. En hoewel 90 procent van de Duitse XTC-pillen vanuit Nederland komt, gaat de helft van de Nederlandse harddrugs over land met Turkse vervoerders door Duitsland naar de bollenstreek en omtrek, stelt Wein.

Land van Marianne

De Frans-Nederlandse situatie staat momenteel haaks op de Duits-Nederlandse. Zo lijkt het. Nog geen acht jaar geleden verkeerde Nederland in diplomatieke oorlog met het land van Marianne. President Chirac gebruikte in 1995 Nederland-drugsland ('Schandalig!') als Kop van Jut voor zijn verkiezingscampagne die recht en orde moest garanderen en dus werden de Franse ritten vanuit Nederland met drugs uitgelicht.

Dat ging twee jaar lang hard tegen hard. Frankrijk werkte Nederland in Europees verband fors tegen. Parijs was heel boos toen Den Haag voor Apaches in plaats van voor Tigres koos. En, en retour: Nederland boycotte Franse producten omdat Parijs iets nucleairs met de atollen van Muroroa deed, al decennia lang een bekende zorg in Hollandse huiskamers.

Annemarie Jorritsma, toen minister van verkeer en waterstaat, markeerde haar gebrek aan elegantie door de opmerking: ,,Leuk land, dat Frankrijk, alleen jammer dat er Fransen wonen.''

En nu? De bloemen bloeien weer volop. Kok en Chirac schudden vanaf 1997 zo vaak handjes dat de boulevardbladen er bijna wat achter zochten. Er kwam een Centrum voor Frankrijk-studies, bedrijfsleven en vervoerders vonden elkaar, de Paturain is weer fijn. En wat opsporingsbeleid en drugsbestrijding betreft, is er zelfs sprake van een hechte joint (wat zei u?) venture.

door Herman Veenhof