De overheid als bruut
BPA, 7 september 2005

Niet de burger in Amersfoort gedraagt zich stelselmatig als bruut, maar de lokale overheid.

Tot die conclusie kwam ik gisteravond in de hal van het stadhuis, temidden van boze protesterende bewoners die in het huis van de democratie naar 'hun' volksvertegenwoordigers kwamen luisteren. En onwillekeurig gingen mijn gedachten uit naar de voorbije winter toen Vathorstbewoners de hal bevolkten en een coffeeshop door de strot kregen gedouwd. Intelligente en politiek bewuste mensen die op school, in krant en in eigen kring zijn opgevoed met de leer van de representatieve democratie. De leer die zegt dat je de overheid kunt vertrouwen , dat je je politieke stem kunt toevertrouwen aan een politieke partij en dat de door jou gekozen volksvertegenwoordigers vervolgens naar eigen eer en geweten jouw belang tegen het algemeen zullen afwegen. En dat bovenal integer, zorgvuldig en transparant doen.

Hoogleraar geschiedfilosofie Frank Ankersmit - één van de grondleggers van het nieuwe Liberale Manifest van de VVD - noemt in het juli nummer van Filosofie Magazine de burger een bruut. Daarom is Ankersmit tegen de directe democratie. Zijn uitlatingen staan model voor de opvattingen van de volksvertegenwoordigers van de coalitiepartijen VVD, PvdA, CU, GroenLinks en CDA die gisteravond het woord voerden over het drugshotel aan de Kleine Haag.

"Ik heb weinig sympathie voor de huidige generatie politici die graag de kloof met het volk willen overbruggen." zegt Ankersmit " Zo'n kloof is voor de democratie van het grootste belang. Ons politieke model bestaat bij de gratie van de democratie.Directe democratie maakt van de burger een primitief, een bruut. Daarentegen socialiseert de representatieve democratie de burger en maakt ze hem lid van de politieke orde omdat de burger zich via politieke partijen in de volle breedte met politieke thema's bezig kan houden."

Tot welke uitwassen de representatieve democratie - de gedachte dat je één keer per vier jaar in de stembus je politieke vertrouwensvotum voor vier volle jaren aan de volksvertegenwoordiger van je keuze overdraagt - kan leiden werd gisteravond bewezen. In naam van de democratie spraken daar coalitievertegenwoordigers sussende en kalmerende woordentot de bewoners, laat het aan ons over, we staan voor je op de bres voor een zorgvuldig bestuur. Wie van deze eerbare bewoners gisteravond hecht daar geloof aan? Koos Voogt van de VVD noemde de overwegingen die aan het nu in te stellen onderzoek naar de Kleine Haag ten grondslag liggen 'tendentieus' CU-raadslid Hetty van Berkum somde zaken op die in het voortraject 'half genoemd' bleven. Wethouder Mirjam in 't Veld kon in haar openbare verantwoording zich beperken tot de opmerking dat ze 'het onderzoek met het volste vertrouwen tegemoet' ziet. Waar zou de wethouder dat vertrouwen vandaan halen, vraag ik me af. Het kan niet anders of het geloof in onze huidige politieke orde voedt haar vertrouwen.

Juist gisteren viel een brief in de bus bij de raadsleden. Het gaat over het geschil tussen de gemeente en de heer Vahstal. Op basis van jarenlang durend geheim overleg is een ontwikkelings- en realisatieovereenkomst opgesteld, zo kregen de raadsleden te horen.

In deze ontwikkelings- en realisatieovereenkomst zijn tussen de gemeente en de heer Vahstal afspraken vastgelegd over de ontwikkeling van het gebied rondom het Handelsgebouw aan de Amsterdamseweg. De afspraken hebben betrekking op het bouwprogramma, de verkoop van grond en de daarbij behorende planologische procedures.

Maar alles wat op deze overeenkomst betrekking heeft, de feiten, de inhoud van de afspraken, de kosten blijft geheim.

"Gelet op het feit dat de overeenkomst reeds uitvoerig is besproken in twee besloten commissievergaderingen vragen wij u meer in het bijzonder in te stemmen met het door ons aangaan van meergenoemde overeenkomst." laat het college de raad weten. De geheimhouding wordt pas opgeheven als de overeenkomst ondertekend is.

Als raadsleden al op die manier monddood worden gemaakt, hoe is dan ooit de buiten spel staande burger in staat een oordeel te vellen over een kwestie waarin grote stadsbelangen en vele miljoenen op het spel staan?

Tekenend is het dat de coalitie meent dat deze zaak schriftelijk kan worden afgedaan. De BPA eist hierover een debat met alle raadsleden , waarin raadsleden in het openbaar hun wensen en bedenkingen naar voren kunnen brengen. Er is een woord voor het afleggen van verantwoording over je politieke daden en het heet: democratie.

Ruud Schulten
Lid van de Burger Partij Amersfoort (BPA)