Politici en ambtenaren minder corrupt dan gedacht

AMSTERDAM - De Nederlandse bevolking denkt dat politici en ambtenaren veel corrupter zijn dan uit onderzoek blijkt. Dat is de uitkomst van een enquête die Maurice de Hond heeft uitgevoerd in opdracht van het weekblad Elsevier. De enquête wordt deze week gepresenteerd.

Deze zomer werd de uitkomst bekend van een onderzoek van de Vrije Universiteit van Amsterdam onder topambtenaren. Ze schatten dat 3,2 procent van de ambtenaren en 5,2 procent van politici corrupt is.

De Nederlandse bevolking denkt dat 17 procent van ambtenaren van ministeries en 18 procent van de ambtenaren die bij gemeenten en provincies werken, over de schreef gaan. Volgens de Nederlanders is daarbij 12 procent van de landelijke politici en 18 procent van de lokale en regionale politici corrupt.

Iets meer dan 10 procent (12) van de 1600 ondervraagde Nederlanders zegt de laatste vijf jaar zelf ervaring te hebben gehad met corrupte politici. Bij corrupte ambtenaren ligt dat percentage op 11. Hier zou de corruptie vooral op lokaal niveau hebben gespeeld, bijvoorbeeld bij het afgeven van vergunningen of het toewijzen van woningen.

'Politici en ambtenaren véél corrupter dan gedacht'

Nederlanders denken dat politici en ambtenaren veel corrupter zijn dan eerder onderzoek doet vermoeden. Dat blijkt uit een enquête van Maurice de Hond onder 1600 respondenten in opdracht van weekblad Elsevier.

Onlangs werd de uitkomst bekend van een onderzoek van de Vrije Universiteit onder topambtenaren. Daarin werd geschat dat 3,2 procent van de ambtenaren en 5,2 procent van de politici corrupt is. De Nederlandse bevolking denkt zelfs dat 17 procent van de ambtenaren op de ministeries en 18 procent van de ambtenaren bij gemeenten en provincies over de schreef gaan.

Volgens directeur Kolthof van het Bureau Integriteit van de Nederlandse gemeenten heeft een corrupte politicus altijd ambtenaren nodig om zijn corruptie uit te voeren. 'Veel ambtenaren lijken bang om tegen een bestuurder in te gaan.' Wel stelt Kolthof dat niet alle door burgers als corrupt aangedragen feiten werkelijk corruptiegevallen zijn. 'Het kan zijn dat een zaak is opgeblazen of dat een burger handelt uit rancune tegen een ambtenaar.'

Hij wijst er verder op dat ook het ministerie van Binnenlandse Zaken de onvolkomenheden heeft geconstateerd. 'Een wijziging van de ambtenarenwet, die elke overheid verplicht een integriteitsbeleid te voeren en daarover jaarlijks te rapporteren, is ophanden.'

'Nederland is geen bananenrepubliek'

AMSTERDAM - In Nederland is geen sprake van grootschalige en stelselmatige corruptie in het openbaar bestuur. Wel hebben veel overheidsdiensten te weinig oog voor corruptie in de eigen organisatie. Vaak ontbreekt een registratie van het aantal meldingen daarvan.

Dat concludeerden onderzoekers van de Vrije Universiteit in Amsterdam donderdag bij de presentatie van hun rapport, waarvan eerder dit jaar al een belangrijk deel was uitgelekt. In verhouding met andere landen heeft ons land een redelijk onkreukbaar bestuur, constateerde prof.dr. L. Huberts. „Het beeld van een Bananenrepubliek is misplaatst”, zei hij. Bij ambtelijke corruptie gaat het vooral om omkoping.

In de overheidssector vinden jaarlijks naar schatting 130 interne corruptieonderzoeken plaats. Daarvan leiden er vijftig tot een strafrechtelijk onderzoek. In tweederde van de gevallen blijft het daarbij. Gemiddeld 33 mensen worden jaarlijks vervolgd. In negen van de tien zaken volgt een veroordeling, meestal in de vorm van een werkstraf of boete.

Topfunctionarissen hadden via intuïtieve schattingen aangegeven dat ze denken dat 5,2 procent van de politici en 3,2 procent van de ambtenaren corrupt is. Volgens de onderzoekers zeggen die percentages echter weinig over de werkelijkheid.

De precieze omvang van ambtelijke corruptie is moeilijk in kaart te brengen, omdat het aantal meldingen daarvan en het aantal interne onderzoeken ernaar zelden goed wordt bijgehouden. Volgens de onderzoekers, die dat zorgelijk vinden, moet daar meer eenheid in komen.

Ze vinden het ook „merkwaardig” dat in sommige voor corruptie kwetsbare sectoren, zoals landbouw, milieu, sociale zekerheid en volkshuisvesting, nauwelijks gegevens over intern onderzoek beschikbaar zijn. Het is „hoogst onaannemelijk” dat deze terreinen gevrijwaard zijn gebleven van corruptie.

De onderzoekers hebben geprobeerd een profiel te maken van corrupte ambtenaren. Die staan in de eigen organisatie vaak bekend als opvallende, kleurrijke en geslepen regelaars met veel beleidsvrijdheid. De omkoper en omgekochte kennen elkaar vaak goed. Corruptie begint vaak klein en onbestemd, gaat vaak gepaard met andere overtredingen en het financiöele profijt is vaak onbetekenend.

Het kabinet komt binnenkort met een nota over corruptie.
Telegraaf