Dat concludeert de Evert Vermeerstichting (EVS) uit de cijfers die ze van het ministerie van Landbouw via de Wet Openbaarheid van Bestuur afgedwong. De top drie bedrijven zijn de landbouwcoöperaties Campina, Avebe en Friesland Coberco. Tussen 2000 en 2004 streken zij, samen met hun buitenlandse dochters, in totaal bijna 1,4 miljard euro op. „Overigens komt dat geld uiteindelijk bij de aangesloten boeren terecht’’, nuanceert Yannick du Pont van de stichting.

Snoepgoedfabrikant Van Melle uit Breda staat in het midden van de Top-40, becijferde de EVS. De Bredase onderneming toucheerde in vijf jaar tijd 41 miljoen exportsubsidie op producten die buiten de EU zijn verhandeld.

,,Jaarlijks wordt het bedrag kleiner’’, zegt directeur Kees de Waard. Omdat de suiker binnen de EU goedkoper wordt krijgt het bedrijf straks minder compensatie. Ook loopt Van Melle vooruit op de afnemende suikersubsidie door zoetwaren voor de wereldmarkt buiten de EU te maken.

Vijftien analisten van de aan de PvdA gelieerde EVS onderzochten gisteren de gegevens van onder meer export- en importsubsidies, productsubsidies en rechtstreekse inkomenssteun. In die laatste categorie valt onder meer het geld dat boeren krijgen voor de bescherming van het cultuurlandschap.

De gegevens leren dat een waar scala aan bedrijven en instanties de subsidies krijgt. Onder de veertig grootste ontvangers zitten bijvoorbeeld ook natuurbeheerder Vereniging Natuurmonumenten (20,5 miljoen euro) en bierbrouwers Heineken (9 miljoen euro) en Bavaria (12,7 miljoen euro).

De publicatie van de gegevens maakt volgens EVS „pijnlijk duidelijk" waarom de landbouwsubsidies op de schop moeten. Een nieuw beleid moet meer oog hebben voor boeren in derdewereldlanden. „Door torenhoge tariefmuren en exportsubsidies krijgen boeren in ontwikkelingslanden geen eerlijke kans om een bestaan op de bouwen", meent de stichting.

In een toelichting schetst een woordvoerder van het ministerie van Landbouw de veranderingen in het Europese subsidiebeleid. „In 1993 verstrekte de EU nog voor bijna 34 miljard euro zogenaamde 'wereldmarktverstorende' subsidies. In 2008 is dat bedrag meer dan gehalveerd.’’

In dat jaar krijgen boeren ter waarde van ruim 22 miljard euro rechtstreekse inkomenssteun.

„Subsidies worden in de toekomst gericht op maatschappelijke prestaties." Door bijvoorbeeld natuur en landschap mee te laten tellen, transformeert Brussel het landbouwbeleid in een plattelandsbeleid.

Openheid

De EVS heeft in navolging van instituten in Groot-Brittannië, Spanje, Denemarken, Zweden en Ierland inzage in de subsidiegegevens gevraagd. Openheid over de geldstromen is nodig om een eerlijke discussie over het Europees landbouwbeleid te kunnen voeren, meent de EVS. Sommige boeren klopten de afgelopen week bij de rechter aan om de publicatie van de gegevens tegen te houden. Zij worden met toenaam en ontvangen bedrag op de site van het ministerie bekend gemaakt. Rechters in Assen en Utrecht wezen de verzoeken af.

Bron: BN/DeStem