Geheimhouding (104) Raadsstukken: juli 2005 - oktober 2006 (wordt vervolgd)
Vanmiddag 18 oktober 2006 ontving de Zwolse D66-fractievoorzitter Jan Zelle van de raadsgriffier bericht, dat:

- Via de VNG rechtstreeks contact is opgenomen met het Ministerie van Binnenlandse Zaken (BiZa) over "de case van de
geheimhouding van stukken." De aangekondigde brief van BiZa hierover had er reeds gedurende de zomermaanden moeten
liggen, echter door andere zaken is binnen het ministerie vertraging opgetreden. De betreffende ambtenaar heeft toegezegd, dat hij al
het mogelijke doet om binnen drie weken voornoemde brief verzonden te hebben. Mocht dit niet het geval zijn dan neemt hij contact op.
Verrassend, want op 2 oktober 2006 meldt Burgemeester Henk Jan Meijer nog in de commissie Bestuur, dat één dezer dagen het
BIZA-advies volgt.

De kwestie over het met terugwerkende kracht geheim verklaren van (uiteindelijk) 104 Zwolse raadsstukken uit de raadsperiode 2002 - 2006 speelt al vanaf medio juli 2005. De D66-fractie wees toen B&W er al op, dat op basis van de Gemeentewet artikel 25 door B&W op stukken opgelegde geheimhouding (lid 2) in de eerstvolgende raadsvergadering dient te worden bekrachtigd (lid 3). Waar dit is verzuimd, kan dit in de visie van D66 niet alsnog.

Daarna volgde:
a) Raadsbesluit 9 januari 2006 Bespreking motivering voor het met terugwerkende kracht geheim verklaren in de Raad van 11 januari 2006 .
b) Raadsbesluit 11 januari 2006 Verzoek tot nadere juridische onderbouwing van het met terugwerkende kracht geheim verklaren.
c) 16 januari 2006 Raadsvoorstel om niet nadere genoemde raadsstukken met terugwerkende kracht geheim te verklaren ingetrokken door burgemeester Henk Jan Meijer. Dit i.v.m. ontoereikende juridische onderbouwing.
d) 20 januari 2006 burgemeester Henk Jan Meijer verzoekt de Raad – hangende een diepgravend onderzoek naar de geheimhouding - “niet uit de stukken te citeren.” Na bezwaren van D66 maakt hij op 27 januari 2006 hiervan “met de stukken prudent” omgaan.
e) 23 februari 2006 van de raadsagenda van 28 februari 2006 afgevoerd op verzoek van D66 een voorstel om 104 raadsstukken met terugwerkende kracht geheim te verklaren.
f) 11 mei 2006 van de raadsagenda 15 mei 2006 afgevoerd op verzoek van D66 een presidium-voorstel om de Raad zichzelf maar op basis van artikel 25 lid 1 voor 104 raadsstukken geheimhouding op te leggen. Bij VNG verkregen juridische informatie hierover staat haaks op raadsvoorstel van 7 maart 2006 (datum raadsverkiezingen).
g) 23 mei 2006 VNG-verzoek aan BIZA om een gezaghebbende uitspraak/advies voor o.m. Zwolle/Delft.
h) Raadsweekplanning vanaf 25 mei 2006 vermeldt behandeling BIZA-advies voor 18 september 2006 (commissie Bestuur) resp. 2 oktober 2006 (Raad)
i) Raadsweekplanning vanaf 7 september 2006 vermeldt behandeling 30 oktober 2006 (commissie Bestuur) resp. 20 november 2006 (Raad).
j) 15 september 2006 VNG bericht, dat het ministerie van BIZA binnen enkele weken met een brief komt aan alle gemeenten: een algemene richtlijn voor de wijze waarop met geheim-houding moet worden omgegaan.
k) Op 2 oktober 2006 meldt Burgemeester Henk Jan Meijer in de commissie Bestuur, dat één dezer dagen het BIZA-advies volgt.

N.B.:

Geplande agendapunten worden uit de raadsweekplanning afgevoerd, als de Raad de desbetreffende stukken niet uiterlijk 10 dagen vóór de vergaderdatum ontvangt.

Burgemeester Henk Jan Meijer heeft vrijdag aan D66-fractievoorzitter gemeld, dat een uitgebreid BIZA-advies op dat moment in een Haagse postkamer lag.

Vrijdag 10 november 2006 heeft D66-fractievoorzitter Jan Zelle van burgemeester Henk Jan Meijer - tijdens een pauze gedurende de begrotingsbehandeling 2007 in de Raad - vernomen, dat een brief met het lang verwachte BIZA-advies over geheimhouding onderweg was naar de gemeente Zwolle.

De strekking van dit uitgebreide BIZA-advies komt overeen met het door D66 sinds medio juli 2005 (zie onderstaand chronologisch verloop) ingenomen standpunt.

In april 2006 was Jan Zelle de enige raadsfractievoorzitter in het Zwolse Raadspresidium, die zich verklaarde tegen het met terugwerkende kracht geheim verklaren van talrijke raadsstukken uit de raadsperiode 2002 - 2006. Dit op basis van de glasheldere bepalingen uit artikel 25 van de Gemeentewet.

Nú vrijdag 17 november 2006 beschikt de Zwolse Raad echter nog niet over de brief met het lang geleden (23 mei 2006) aangekondigde BIZA-advies.

Artikel 25 Gemeentewet

1. De raad kan op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur (Stb. 1991, 703), omtrent het in een besloten vergadering behandelde en omtrent de inhoud van de stukken die aan de raad worden overgelegd, geheimhouding opleggen. Geheimhouding omtrent het in een besloten vergadering behandelde wordt tijdens die vergadering opgelegd. De geheimhouding wordt door hen die bij de behandeling aanwezig waren en allen die van het behandelde of de stukken kennis dragen, in acht genomen totdat de raad haar opheft.

2. Op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur, kan de geheimhouding eveneens worden opgelegd door het college, de burgemeester en een commissie, ieder ten aanzien van de stukken die zij aan de raad of aan leden van de raad overleggen. Daarvan wordt op de stukken melding gemaakt.

3. De krachtens het tweede lid opgelegde verplichting tot geheimhouding met betrekking tot aan de raad overgelegde stukken vervalt, indien de oplegging niet door de raad in zijn eerstvolgende vergadering die blijkens de presentielijst door meer dan de helft van het aantal zitting hebbende leden is bezocht, wordt bekrachtigd.

4. De krachtens het tweede lid opgelegde verplichting tot geheimhouding met betrekking tot aan leden van de raad overgelegde stukken wordt in acht genomen totdat het orgaan dat de verplichting heeft opgelegd, dan wel, indien het stuk waaromtrent geheimhouding is opgelegd aan de raad is voorgelegd, totdat de raad haar opheft. De raad kan deze beslissing alleen nemen in een vergadering die blijkens de presentielijst door meer dan de helft van het aantal zitting hebbende leden is bezocht

Gisteren 20 november 2006 had de gemeente Zwolle nog niet officieel het – al op 23 mei 2006 aangekondigde - BIZA-advies inzake de slepende geheimhoudingskwestie (achteraf 104 raadsstukken 2002 - 2006 geheim verklaren) ontvangen.

Het advies ligt vast in een brief van 7 november 2006 (kenmerk 2006-0000197812 van de directie Bestuurlijke en Financiële organisatie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties).

De kern luidt: (Gemeente)Wet is wet, t.w. door B&W op raadsstukken opgelegde geheimhouding dient is de eerstvolgende Raad te worden bekrachtigd (artikel 25 lid 3 Gemeentewet) en daarop is in principe geen uitzondering mogelijk.

Dit standpunt heeft D66-fractievoorzitter Jan Zelle al vanaf medio juli 2005 als enige in de Zwolse Raad naar voren gebracht tijdens talrijke tevergeefse pogingen van B&W, in het bijzonder burgemeester Henk Jan Meijer, om 104 raadsstukken uit de raadsperiode 2002 – 2006 alsnog door de Raad geheim te laten verklaren.

BIZA stelt:

1. Achteraf kan de geheimhouding niet alsnog worden bekrachtigd, omdat de geheimhouding op grond van artikel 25 lid 3 (expliciete bekrachtiging in eerstvolgende Raad) is vervallen. Raad kan de geheimhouding ook niet impliciet achteraf bekrachtigen, want de gemeentewet vereist expliciete bekrachtiging.

2. Zonder de vereiste bekrachtiging o.b.v. artikel 25 lid 3 gemeentewet vervalt de geheimhouding en zijn de stukken openbaar.

3. Een WOB-verzoek (Wet Openbaarheid van Bestuur) inzake deze stukken dient in beginsel te worden gehonoreerd, tenzij benadeling van derdebelanghebbenden.

De door BIZA omschreven zienswijze in de brief van 7 november 2006 wordt gedeeld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Met vriendelijke groeten,

Martin Jongkoen
(D66-fractiesecretaris Zwolle)

Ministerieel oordeel: gemeentestukken níet geheim

ZWOLLE (de Stentor 23 november 2006)

Na maandenlang getouwtrek heeft minister Remkes van Binnenlandse Zaken het finale antwoord: de ruim honderd stukken die Zwolle geheim wilde verklaren, zijn dat in principe niet. Daarmee haalt de lokale D66-fractie eindelijk - haar gelijk. Fractievoorzitter Jan Zelle maar met name fractiesecretaris Martin Jongkoen van D66 ageren al tijden tegen de door het college voorgenomen ‘ geheimverklaring achteraf’ van de stukken. Het gaat om ruim honderd stukken die zo’n beetje alle heikele
gemeentelijke kwesties van de afgelopen jaren beslaan: de problemen rond de lekke parkeergarage onder het Lübeckplein, de Deltiondeal, het Ecodrome en de realisatie van het nieuwe stadion voor FC Zwolle. Jarenlang verzuimde de gemeente om de gemeenteraad meteen na het vrijgeven van gevoelige informatie als raadsbrieven en rapporten die stukken geheim te laten verklaren. Formeel maakte de gemeente daarmee een fout, werd al erkend. Maar - redeneerden het college en een meerderheid van de gemeenteraad - in de raad bestond wel de stilzwijgende afspraak om niet uit de school te klappen over de al dan niet vertrouwelijke
informatie. Hoewel het voorstel om achteraf de informatie geheim te verklaren een aantal keren op de politieke agenda stond, zag de gemeente er toch steeds vanaf - meestal op aandringen van D66. Uiteindelijk is in samenspraak met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten besloten om het ministerie van Binnenlandse Zaken naar de kwestie te laten kijken. Die concludeert nu dat de Gemeentewet helder is. Geheimhouding vervalt als de raad niet meteen daartoe besluit; zoals Zwolle tot september vorige jaar verzuimde. De brief over de geheimhouding, formeel ondertekend door minister Remkes, noemt een aantal rechterlijke uitspraken
die er geen twijfel over laten bestaan dat eenmaal vervallen geheimhouding niet meer op te leggen is. Indirect velt het ministerie ook een oordeel over het Zwolse voornemen de stukken alsnog uit de openbaarheid te halen: ‘ Hoogst merkwaardig en onwenselijk, omdat het eenvoudig zou kunnen worden misbruikt om achteraf geheimhouding toe te schrijven aan openbare
stukken’.
De brief benadrukt nog maar eens dat ‘openbaarheid en transparantie de uitgangspunten zijn in een democratie’. Burgemeester en wethouders willen nog niet reageren op de gisteren vrijgegeven brief, die gedateerd is op 7 november.